• Daria Szarejko-Worobiej

Projekt "Ogrodu Znaczeń" - czyli jak można w jednym projekcie łączyć formalność i swobodę oraz idee.


Dlaczego zakładamy ogrody? Powodów jest wiele, nie zawsze są to względy praktyczne a nawet estetyczne. To właśnie jego charakter użytkowania ma często decydujący wpływ na jego wygląd finalny. Uwierzcie, nic nie stoi na przeszkodzie aby pogodzić wiele potrzeb. Najpierw zadajmy sobie pytanie: czemu ma służyć nasz ogród? Czy ma nam dawać pożywienie? Wzbogacać przyrodniczo otoczenie? Wyrażać nasze idee czy być źródłem czystej radości nad estetyką i pięknem miejsca? A może łączyć to wszystko? Niezależnie od formy od zarania dziejów, ogrody miały służyć rozrywce i przyjemności, kontaktom społecznym, rodzinnym. Nie zgadzam się gdy słyszę, że klient chce ogrodu łatwego w pielęgnacji i żeby nie przeszkadzał w codzienności. Po co w takim razie takie utrapienie i posiadanie działki, ogrodu? Niezależnie jakie ma przeznaczenie ma dawać przyjemność czy z przebywania w nim czy z obserwacji lub jako towarzystwo codzienności w widoku z okien. Nawet te ascetycznie minimalistyczne wyrażają pewne bliskie nam idee i estetykę jeśli tacy jesteśmy. Problemem jest złamanie utartego podejścia. Klient nie chce się zajmować ogrodem, ale na dziką łąkę też się nie zgadza. "Ma być łatwe w utrzymaniu, sam trawnik i żywopłot" – najtrudniejsze w pielęgnacji i pracochłonne elementy! Jeśli nie lubimy zajmować się ogrodem, musimy polubić chwasty i dziką naturę albo spróbujmy się do nich przekonać - może nowa pasja? Pozostawiając sam trawnik i szpaler thui będziemy mieli frustrację co wiosnę i jesień ubytkami i "naprawami" oraz zszargane nerwy w sezonie letnim.

Rabata w czterech porach roku (przewiń)

Ogrody przydomowe mają przeróżne kształty i formy. Od wiejskich swobodnych i barwnych po elegancko powściągliwe, nowoczesne. Każdy jest piękny jeśli jest zgodny z mieszkańcami domu, ich potrzebami i poczuciem piękna. Stanowi całą czytelną i zrozumiałą całość również dla gości, którzy tak jak po wejściu do wnętrz domu reagują słowami „widać, że to wasz ogród, tak do was

pasuje”.

Niezależnie od rozmachu projektu pod względem mnogości gatunków, form oraz materiałów, jako projektant angażuję się w wartości i treści, które niesie ogród dla otoczenia i domowników.

To, że projekt składa się z pięciu gatunków i prostych linii a inny z setki i rabat wijących się jak wstęgi, nie powoduje, że jeden jest mniej wartościowy od drugiego. Oba służą potrzebom danych domowników, dopełniają architekturę, wnętrza, otoczenie i są ozdobą. Błędnym jest dodawanie często jako chwytu marketingowego hasła „projekt ogrodu ozdobnego, ładnego również zimą”. Każdy ogród zaprojektowany przez profesjonalistę ma taką cechę. Do projektanta należy już jednak pokazanie, że nie tylko zimozielonymi iglakami można uzyskać efekt ozdobności zimą.

Chciałabym pokazać i opisać jeden z ostatnich projektów. Jest nie mniej, nie więcej wyjątkowy od innych – po prostu postanowiłam od niego zacząć opisywać moje projekty na blogu.

Jest wyjątkowy przez połączenie wielu form i idei. Oczywiście skupię się na koncepcji tego ogrodu nie na doborze gatunkowym czy projekcie wykonawczym i opisie pielęgnacji, który stanowi zazwyczaj 80% objętości każdego opracowania. Każdy projekt ogrodu nazywam, nawet jego mniejsze części. Pozwala to zrozumieć domownikom koncepcje a przez nazwy widzą od razu swoje oczekiwania. Mam też nadzieję, że używają potem tych nazw w codzienności mówiąc: „przenieśmy dzisiaj wyjątkowo stół z ogrodu ‘spotkań’ do ‘uciech’, tam będzie większy cień”. Ogród, który opiszę to Ogród Znaczeń.

Lato przed domem

Pierwsze spotkanie z klientem to poznanie jego potrzeb i przestrzeni. O etapach projektowania możecie z resztą przeczytać

w zakładce jak pracuję. W tym przypadku rodzinie zależało na tym aby ogród miał wnętrza do różnych aktywności ale także miał wymiar symboliczny, duchowy w formie akcentów jak miejsce na kapliczkę, figurkę czy do kontemplacji. Ważnym było aby przestrzeń zaczynając od frontu z układów bardziej formalnych przeszła w te naśladujące naturę gdyż za tylnym ogrodzeniem jest lasek brzozowy. Tym na czym zazwyczaj zależy użytkownikom ogrodu to odgrodzenie się od sąsiedztwa ale nie standardowym żywopłotem. Ten ogród będzie tworzony etapami, oprócz w miarę standardowych elementów jak ogród użytkowy, miejsce do zabaw, wypoczynku czy pod basen, rodzina zapragnęła abym zaplanowała też przestrzeń pod bardziej zaawansowane przedsięwzięcia. Dzięki temu mogłam zaprojektować to co jest też moim osobistym marzeniem w ogrodzie czyli kurnik z niewielką zagrodą oraz mały sad. Zostałam też poproszona o zaproponowanie formy i miejsca na wiatę samochodową oraz schowka na narzędzia ogrodnicze i rowery. Ucieszyło mnie ogromne zaangażowanie i otwartość gospodarzy, którzy mieszkając od dziecka w tych okolicach znają historię i czują tożsamość miejsca. Nie mogłam rozpocząć prac bez poznania lepiej okolic.

Plan ogrodu typu ozdobno – użytkowego, wg L.E. Audota

Cechą charakterystyczną miasta Brwinowa jest zabudowa willowa i pałacowa pochodząca z przełomu XIX i XX w. Ogrody towarzyszące niegdyś takim założeniom to takie, w których miło spędza się czas, służą spotkaniom, rozrywkom i dostarczają przyjemności same w sobie. Moja koncepcja ukazuje tożsamość miejsca poprzez formy

i roślinność poszczególnych wnętrz, nadając im nazwy. Tereny wiejskie mają swój wyraz w ogrodzie „przyjaźni” z łąką, zwierzętami

i sadem. Dalej ogród użytkowy – „spotkań”

o formalnym układzie ze szklarnią czy ogrodem zimowym z dekoracyjnym placem nawiązuje do przestrzeni przydomowych historycznych ogrodów willowych XIX wieku. Pojawiają się też formy romantyczne

i symboliczne widoczne z wnętrza domu – ogród „kontemplacji”. Im dalej w głąb – mniej formalizmu a więcej swobody w planie, roślinności, infrastrukturze – ogród „uciech”. Miejsca specjalne, teatry, możliwość spaceru, zabawy – ogród „improwizacji”.

To cechy jakie zaczęły zyskiwać ogrody na przełomie XVII i XIX wieku. Ogrody krajobrazowe starały się naśladować nie tylko naturę, aby krajobraz był dopełniony pojawiały się też elementy wiejskie, użytkowe. W wielu projektach i realizacjach ogrodów willowych i dworskich w XIX wieku widzimy łączenie ogrodu formalnego, użytkowego z formami krajobrazowymi. Ten pierwszy znajdował się w pobliżu budynku, pozwalał na wprowadzenie mniej naturalistycznych, ogrodowych wnętrz – pokoi, z różami, podporami, dając ramy i osie widokowe dalszych planów ogrodu krajobrazowego. W dalszych częściach ogrodu same rośliny używane w kompozycjach jak i ubranie ich w formy było zapożyczane z otaczającego krajobrazu. Pejzaż był zapraszany do ogrodu przenikając się z naturą. Szczególnie rezydencje wiejskie cechowało przygotowywanie miejsc w ogrodzie pod jadanie na świeżym powietrzu. Ogród dający rozrywkę musiał posiadać przestrzeń do gier oraz alejki spacerowe, często skryte w gęstwinie i zagajnikach. Z czasem pojawiają się garaże dla nowopowstałych samochodów.

Projektując lubię łączyć charakter naturalistyczny z formalnym. Akceptujący naturalne siedlisko i warunki terenu. Ten posiada część formalną, użytkową oraz krajobrazową, z kulisami, ukrytymi ścieżkami i elementami symbolicznymi jak kapliczka, labirynt, konkretne gatunki kwiatów. Romantyzmu dodają elementy takie jak poidełka dla ptaków oraz pnącza.

Bryła domu otoczona jest formalnymi formami, stopniowo zmieniając się w przestrzeń bardziej swobodną, o organicznych kształtach i przebiegach. Wprowadzeniem do ogrodu od frontu jest namiastka łąki, wstęgi traw i mini sad. Monochromatyczne kompozycje, połacie jednobarwnych plam roślin i niskich krzewów. Wiata samochodowa oraz pomieszczenia gospodarcze i ławki o prostych kształtach, wykonane z drewna i kamienia. Dach płaski w technologii zielonego dachu zwiększa powierzchnie biologicznie czynną, magazynuje wodę i poprawia mikroklimat. Drzewa i krzewy ujęte w rabatach tworzą kulisy i akcenty w widoku ukazując wejścia do kolejnych wnętrz. Dodatkowo podsadzone są bylinami, trawami bądź roślinami zadarniającymi zmniejszając powierzchnię trawnika do pielęgnacji. Całość zaprojektowana jest tak aby wnętrza dawały częściowo i cień i słońce o różnych porach dnia. Oto poszczególne wnętrza ogrodu.


Ogród przyjaźni

Łąka kwietna z domami owadów i głazami. Zagródka dla kur jest pod koroną rosnącego już orzecha. Płaskie dachy wiaty oraz domku ogrodowego porasta zieleń, zwiększając powierzchnię biologicznie czynną, zatrzymuje wodę, poprawia mikroklimat. Na końcu za wiatą duża pergola z winoroślą, dającą wino, do dzielenia się z przyjaciółmi, rodziną, celebrowania ważnych momentów życia. Łąka wraz z drzewkami na planie łuku koła jak wskazówki zegara kładącymi cień. Ogród wejściowy jest ozdobny ale niesie ze sobą głębokie treści uniwersalne i edukujące jak symbioza w przyrodzie, zależności, szacunek i dbałość o każdy element ekosystemu i natury od ziemi, przez faunę i florę po wodę i słońce.


Ogród spotkań

Ogród użytkowy, który sprawia radość i oczom i podniebieniu. Rośliny ozdobne i użytkowe dopełniają się. Ścieżki są szerokie tak aby bez problemu można było przejechać taczką, usiąść na stołku przy pracach ogrodowych. Na osi grządek jest plac ze szklarnią z kamiennych płyt oraz wcześniej szereg wyniesionych grządek na tle „żywopłotu” z jeżyn, róż i aktinidii. Krzewy użytkowe jak porzeczki, agrest. Akcentem ogrodu może być niewielki element wodny, źródełko, coś tryskającego albo poidełko dla ptaków, klepsydra, rzeźba ogrodowa ustawiona po środku pergoli z pnączami.


Ogród uciech

Największy fragment trawnika rekreacyjnego. Wokół rabaty ozdobne, które strukturą i poziomami stanowią izolację od sąsiedztwa. W centrum znajduje się wnętrze z utwardzoną powierzchnią na planie koła

o dwóch funkcjach: placu rekreacyjnego na leżaki, stół ale przede wszystkim pod sezonowo rozkładany basen. Placyk z jednej strony jest otwarty na ogród, z drugiej przysłonięty niskim żywopłotem. Taras okala rabat wrzosowa i częściowo cienista z bylinami i krzewinkami. Miejsce paproci, pnączy, irysów. Ogród ma być ogrodem wonnym, do którego przylatują owady i ptaki, miejsce spotkań lub miejsce wyciszenia, można między rośliny wejść i ich dotknąć.

Ogród kontemplacji

Giardino segreto – ogród sekretny z tradycji ogrodowej to miejsce przesycone symboliką chrześcijańska i literacką, to alegoryczne wyobrażenia odnoszące się do Najświętszej Marii. Tradycyjnie wiąże się z intymnością i ochroną kobiet. Biała lilia symbolizuje czystość, symboliczny kolor czerwony uwidoczni się w porze zimowej bezlistnej w postaci krwistoczerwonych pędów dereni białych, które będą kontrastowały z bielą pni brzóz pożytecznych, siwizną zaschniętych traw i zielenią bluszczu. Labirynt może być skromnie ułożony z kamieni lub płyt w trawniku. Oś z okna jadalni wieńczy pięknie i wyraziście kwitnący judaszowiec - przypadek? Obok, na tle nieformowanego żywopłotu z cisów i jałowców stoi ławka na żwirowym placyku.

Ogród improwizacji

Jest to ogród z najbardziej naturalistycznymi nasadzeniami, nawiązując do sąsiadującego zagajnika leśnego. Krzewy i byliny jak parzydło leśne, kopytnik, paprocie, bez czarny. Rosnąca tu teraz czeremcha otoczona podestem będzie miejscem warsztatów muzycznych dla dzieci (to niezwykle umuzykalnione i wykształcone małżeństwo prowadzi warsztaty dla dzieci, więcej na Mama śpiewa, Tata gra), domkiem

„na drzewie”, komfortowym miejscem kameralnego wypoczynku. Idealne warunki do zamieszkania dla jeży, zimowania biedronek. To tutaj mogą stanąć niejednoznaczne, naturalne zabawki dla dzieci, piaskownica.

Kocham ogrody minimalistyczne jak i te przepełnione formami i ideami. Ważne aby ogród wyrażał nas, odpowiadał na nasze potrzeby. Nie można go wybrać z katalogu, jednego dostosować do kilku rodzin i miejsc. Będzie z nami dojrzewał i nie zmienimy go tak łatwo jak koloru ścian. Warto dać sobie czas na jego zaplanowanie nie śpieszyć się. Przed nami zimowe miesiące idealne na próby projektowe lub zlecenie tego projektantom. Zapraszam do przeczytania do przeczytania innych wpisów pomagającym oswoić się z tematem projektowania ogrodu czyli Kiedy i jak zacząć planować ogród oraz Dobry projekt ogrodu czyli jaki? Jeśli wyzwanie samodzielnego zaplanowania ogrodu was przerasta albo potrzebujecie pomocy w uporządkowaniu pomysłów zapraszam do kontaktu.


0 komentarzy

Ostatnie posty

Zobacz wszystkie